W samym sercu Kalamaty powstało dzieło, które przyciągnęło uwagę międzynarodowego świata sztuki ulicznej. Monumentalny mural przedstawiający Marię Callas, autorstwa greckiego artysty Kleomenisa Kostopoulosa, znanego jako KLE, został zakwalifikowany do grona najlepszych murali świata w 2025 roku przez globalną platformę Street Art Cities – największy internetowy serwis poświęcony sztuce w przestrzeni publicznej, prezentujący realizacje z ponad 2 tysięcy miast.
Mural o imponujących wymiarach – 19 metrów wysokości i 7 metrów szerokości – zdobył tytuł Najlepszego Street Artu Miesiąca w listopadzie, w głosowaniu międzynarodowej publiczności. Obecnie konkuruje o najwyższe wyróżnienie roku wśród dwunastu wyselekcjonowanych realizacji z całego świata.
Dla artysty to nie tylko osobisty sukces, ale także ważny moment dla miasta. Jak podkreślił Kostopoulos w rozmowie z Kathimerini.gr, projekt był pierwszą próbą wprowadzenia Kalamaty na międzynarodową scenę sztuki publicznej. – To wyróżnienie jest zaszczytem zarówno dla mnie, jak i dla samego miasta – zaznaczył.
Alegoryczny portret Kalamaty
Choć punktem wyjścia dla muralu stała się jedna z najwybitniejszych postaci światowej opery XX wieku, dzieło nie jest klasycznym portretem Marii Callas. Artysta potraktował jej wizerunek jako alegorię samego miasta. Wybór Callas nie był przypadkowy – ojciec śpiewaczki pochodził z Mesenii, co tworzy subtelne, osobiste połączenie z regionem.
– Przyjmując zaproszenie władz miasta, chciałem stworzyć samą Kalamatę – wyjaśnia Kostopoulos. W jego wizji miasto przybiera kobiecą formę, której twarz nosi rysy Callas, stając się symbolicznym pomostem między lokalną tożsamością a światowym dziedzictwem kulturowym.
Kompozycja muralu jest bogata w znaczenia. Suknia postaci wypełniona została motywami lokalnej flory i produktów rolnych, a otaczające ją elementy – ptaki, drzewa i organiczne formy – przywołują skojarzenia z dźwiękiem, ruchem i płodnością. Tło dopełniają wyraźnie rozpoznawalne krajobrazy: masyw Tajgetu oraz nadmorska linia Kalamaty, które mocno osadzają dzieło w konkretnym kontekście geograficznym.
Wśród bardziej dyskretnych detali znajduje się niewielka postać nurka w dolnej części muralu. Jak wyjaśnia artysta, to ciche nawiązanie do historii rodziny, do której należał budynek, oraz do młodego człowieka, który zmarł przedwcześnie i pasjonował się nurkowaniem. Ten element podkreśla przekonanie twórcy, że sztuka w przestrzeni publicznej powinna pozostawać w dialogu z pamięcią miejsca i jego mieszkańców.
Sztuka współczesna w codziennej przestrzeni
Realizacja muralu trwała dwa tygodnie i została ukończona w listopadzie. Automatycznie trafiła do comiesięcznego głosowania Street Art Cities, w którym od pierwszego dnia utrzymywała się na prowadzeniu aż do zakończenia plebiscytu. Choć brak szczegółowych danych statystycznych, Kostopoulos ocenia, że znaczna część głosów pochodziła spoza Grecji, co potwierdza międzynarodowy zasięg platformy i rosnące zainteresowanie wielkoformatową sztuką miejską.
Artysta, będący także dyrektorem artystycznym festiwalu Artwalk Street Art Festival w Patras, od lat podkreśla demokratyczny i inkluzywny charakter street artu. Jego zdaniem sztuka uliczna coraz wyraźniej wchodzi do głównego nurtu kultury, kształtując debatę publiczną i zyskując miejsce na prestiżowych wydarzeniach na całym świecie.
– Street art to przyszłość sztuki. To najbardziej demokratyczna, dostępna i oddziałująca forma ekspresji, jaka może istnieć – podkreśla.
W Kalamacie mural już dziś zmienia sposób, w jaki miasto postrzega samo siebie. Początkowe obawy związane z rozmiarem projektu ustąpiły miejsca entuzjazmowi mieszkańców, którzy zaczęli traktować dzieło jako nowy symbol wizualny miasta. Międzynarodowe wyróżnienie stawia Kalamatę w jednym szeregu z najważniejszymi ośrodkami sztuki miejskiej na świecie – dokładnie tak, jak zamierzał jego twórca.
