Rok 2025 zapisał się jako rekordowy pod względem liczby składanych wniosków o przejście na emeryturę w Grecji. Z danych opublikowanych przez EFKA (Jednolity Organ Ubezpieczeń Społecznych) wynika, że w całym roku złożono 225 800 wniosków emerytalnych, co stanowi najwyższy wynik w historii greckiego systemu ubezpieczeń społecznych.
Dotychczasowy rekord pochodził z 2021 roku, kiedy wpłynęło 212 151 wniosków. Dla porównania, w 2022 roku odnotowano ich 211 135, a w 2023 roku – 190 368. Skala wzrostu w 2025 roku potwierdza utrzymujący się trend masowego opuszczania rynku pracy przez kolejne roczniki ubezpieczonych.
Historyczne fale odejść z rynku pracy
Najwięcej wniosków złożono we wrześniu – 20 552 – co tradycyjnie wiąże się z terminami przechodzenia na emeryturę nauczycieli. Kolejne miejsca zajęły lipiec oraz styczeń 2025 roku, preferowane zwłaszcza przez pracowników najemnych, którzy dzięki temu zachowują prawo do części premii świątecznej w kolejnym roku.
Masowe przechodzenie na emeryturę nie jest zjawiskiem nowym. W ostatnich dekadach szczególnie silne fale odnotowano w 2010 roku, kiedy wprowadzenie pierwszego memorandum pomocowego doprowadziło do podniesienia wieku emerytalnego (ok. 135 000 wniosków), a także w latach 1998–2006, gdy realizowano szeroko zakrojone programy dobrowolnych odejść w OTE, PPC (DEI) oraz sektorze bankowym.
Dlaczego Grecy masowo przechodzą na emeryturę?
Eksperci wskazują kilka kluczowych czynników odpowiedzialnych za obecną falę przejść na emeryturę:
1. Dojrzewanie uprawnień emerytalnych pokolenia baby boomers
W Grecji wyż demograficzny przypadł na lata 1960–1965, czyli znacznie później niż w Europie Zachodniej czy w USA. W tym okresie notowano około 170 000 urodzeń rocznie, podczas gdy dziś liczba ta nie przekracza 90 000. Obecnie to właśnie to pokolenie masowo osiąga wiek emerytalny.
2. Obawy przed możliwym podniesieniem wieku emerytalnego po 2027 roku
Choć minister pracy Niki Kerameos zapewnia, że „nie toczą się żadne rozmowy na temat zmiany wieku emerytalnego”, eksperci zwracają uwagę na cykliczne analizy Greckiego Urzędu Aktuarialnego. W kontekście wydłużającej się długości życia (obecnie 81,5 roku) temat ten może powrócić pod koniec 2026 lub na początku 2027 roku, co skłania część ubezpieczonych do wcześniejszego złożenia wniosku.
3. Sprawniejsze działanie EFKA
W porównaniu z poprzednimi latami proces przyznawania emerytur uległ wyraźnej poprawie. Problemy nadal występują w sprawach złożonych – dotyczących m.in. ubezpieczenia następczego, zaległości składkowych czy emerytur międzynarodowych – jednak w standardowych przypadkach procedury są znacznie szybsze.
4. Możliwość pobierania emerytury bez rezygnacji z pracy
Jednym z najważniejszych czynników sprzyjających masowym odejściom z rynku pracy jest nowy system dla pracujących emerytów. Obecnie emerytura wypłacana jest w pełnej wysokości, bez wcześniejszej 30-procentowej redukcji. W efekcie, jak podkreślają specjaliści, aż 4 na 5 samozatrudnionych, którzy przeszli na emeryturę, kontynuuje aktywność zawodową. Składki oraz 10-procentowa opłata od pracujących emerytów zwiększają przychody EFKA, choć jednocześnie rosną wydatki związane z pełną wypłatą świadczeń.
Wydolność systemu pod presją
Z najnowszego raportu systemu ATLAS wynika, że liczba zaległych spraw dotyczących emerytur głównych wynosi 15 462, natomiast spraw niezaległych – około 30 000. Najlepiej radzą sobie jednostki EFKA obsługujące byłych ubezpieczonych IKA, odpowiadające za 38% wydanych decyzji. Wolniejsze tempo dotyczy natomiast funduszy włączonych do EFKA (m.in. dawnych przedsiębiorstw publicznych i banków) oraz emerytur sektora publicznego.
W samym październiku EFKA rozpatrzyła 23 400 spraw, co potwierdza zdolność systemu do obsługi zwiększonego napływu wniosków. Eksperci ostrzegają jednak, że jeśli liczba nowych zgłoszeń będzie nadal rosła z miesiąca na miesiąc, presja na system emerytalny wyraźnie się nasili.
Perspektywa do 2027 roku
Specjaliści szacują, że wzmożony napływ wniosków emerytalnych utrzyma się co najmniej do 2027 roku, kiedy to pokolenie baby boomers w dużej mierze opuści rynek pracy. Łączna liczba odejść od 2023 roku może wówczas przekroczyć 800 000, co będzie jednym z największych wyzwań demograficznych i finansowych dla greckiego systemu ubezpieczeń społecznych w nadchodzących latach.
