Przekazanie pieniędzy za pośrednictwem systemu IRIS może być zwykłym przelewem, który nie powoduje żadnych konsekwencji podatkowych. W określonych okolicznościach grecki urząd skarbowy może jednak uznać taką transakcję za darowiznę pieniężną lub świadczenie rodzicielskie. Wówczas wysokość podatku zależy przede wszystkim od celu przekazania środków oraz relacji łączącej nadawcę z odbiorcą. W niektórych przypadkach stawka może wynieść nawet 40 proc. od pierwszego euro.
Rosnąca popularność systemu IRIS sprawiła, że natychmiastowe przelewy stały się codziennością w Grecji. Za jego pośrednictwem rozliczane są wspólne zakupy i rachunki, rodzice przesyłają pieniądze dzieciom, a znajomi zwracają sobie poniesione wydatki.
Sam wybór IRIS jako sposobu płatności nie decyduje jednak o opodatkowaniu transakcji. Dla greckich organów skarbowych najważniejsze jest to, dlaczego pieniądze zostały przekazane, kto jest ich nadawcą i odbiorcą oraz w jaki sposób środki zostały wykorzystane.
Inaczej traktowany jest przelew przeznaczony na bieżące wydatki studenta, a inaczej znacząca kwota przekazana na zakup nieruchomości, samochodu, inwestycję lub rozpoczęcie działalności gospodarczej.
Pieniądze na utrzymanie dziecka lub studenta
Szczególną kategorię stanowią środki przekazywane przez rodziców dzieciom na pokrycie zwykłych kosztów utrzymania. Pieniądze wysyłane małoletnim dzieciom oraz studentom do 25. roku życia, będącym na utrzymaniu rodziców, co do zasady nie są traktowane tak samo jak darowizna prowadząca do zwiększenia majątku dziecka.
Dotyczy to między innymi środków przeznaczonych na:
- wyżywienie i podstawowe potrzeby;
- wynajem mieszkania studenckiego;
- czesne, podręczniki i inne koszty nauki;
- transport;
- opłacenie bieżących rachunków;
- pozostałe uzasadnione wydatki związane z utrzymaniem.
Takie przelewy nie wymagają zgłaszania jako darowizna za pośrednictwem platformy myProperty. Nie ustalono też jednej, sztywnej kwoty uznawanej za kieszonkowe. Wysokość przekazywanych środków powinna jednak odpowiadać rzeczywistym potrzebom dziecka i sytuacji finansowej rodziny.
Nie oznacza to zatem, że każdy przelew od rodzica automatycznie zostanie uznany za pieniądze na utrzymanie. W razie kontroli urząd może przeanalizować jego wysokość, częstotliwość oraz sposób wykorzystania środków.
Kiedy przelew staje się darowizną?
Sytuacja zmienia się, gdy przekazane środki nie służą pokryciu bieżących wydatków, lecz prowadzą do powiększenia majątku odbiorcy.
Za darowiznę lub świadczenie rodzicielskie może zostać uznany przelew przeznaczony między innymi na:
- zakup nieruchomości;
- zakup samochodu;
- utworzenie znacznych oszczędności;
- nabycie produktów inwestycyjnych;
- założenie albo dofinansowanie przedsiębiorstwa;
- spłatę prywatnego kredytu lub pożyczki;
- pokrycie wydatku związanego z nabyciem składnika majątku.
W takich przypadkach należy zastosować przewidzianą prawem procedurę, nawet jeśli ze względu na bliskie pokrewieństwo i wysokość przekazywanej kwoty podatek ostatecznie nie wystąpi.
Pieniądze powinny zostać przekazane w sposób możliwy do udokumentowania przez instytucję finansową, a darowiznę lub świadczenie rodzicielskie należy zgłosić elektronicznie na platformie myProperty. Jeżeli nie sporządzono aktu notarialnego, deklarację składa się zasadniczo w ciągu sześciu miesięcy od przekazania pieniędzy.
Kwota wolna do 800 tys. euro
Wysokość opodatkowania zależy przede wszystkim od stopnia pokrewieństwa między osobą przekazującą pieniądze a odbiorcą.
W przypadku darowizn pieniężnych i świadczeń rodzicielskich pomiędzy osobami zaliczanymi do pierwszej grupy podatkowej obowiązuje kwota wolna wynosząca 800 tys. euro. Warunkiem jest udokumentowane przekazanie środków za pośrednictwem banku lub innej uprawnionej instytucji finansowej.
Do pierwszej grupy należą między innymi:
- małżonkowie;
- osoby pozostające w zarejestrowanym związku partnerskim;
- rodzice i dzieci;
- dziadkowie i wnuki.
Od części darowizny przekraczającej 800 tys. euro pobierany jest podatek w wysokości 10 proc.
Kwota wolna nie oznacza jednak, że darowizny nie trzeba zgłaszać. Nawet jeżeli podatek nie wystąpi, prawidłowe zarejestrowanie transakcji może mieć kluczowe znaczenie podczas przyszłej kontroli lub przy wyjaśnianiu źródła pieniędzy wykorzystanych do zakupu nieruchomości albo innego wartościowego składnika majątku.
Jeżeli przekazanie pieniędzy pomiędzy osobami z pierwszej grupy nie zostanie przeprowadzone w wymagany i możliwy do udokumentowania sposób, prawo do kwoty wolnej może zostać utracone. W takim przypadku podatek może wynieść 10 proc. od całej kwoty.
Darowizny między rodzeństwem i znajomymi
Znacznie mniej korzystne zasady obowiązują w przypadku osób spoza pierwszej grupy podatkowej.
Darowizny pieniężne pomiędzy rodzeństwem zaliczane są do drugiej grupy i podlegają opodatkowaniu według stawki 20 proc. od pierwszego euro. Elektroniczne przekazanie pieniędzy przez IRIS nie powoduje, że taka darowizna staje się wolna od podatku.
Jeszcze wyższa stawka dotyczy darowizn między przyjaciółmi, znajomymi oraz innymi niespokrewnionymi osobami należącymi do trzeciej grupy podatkowej. W ich przypadku podatek wynosi 40 proc. od pierwszego euro.
Uwaga na przelewy „trójkątne”
Ostrożność należy zachować również przy przekazywaniu pieniędzy za pośrednictwem innego członka rodziny. Przelanie środków najpierw na konto rodzica, a następnie na konto rodzeństwa nie oznacza, że automatycznie można skorzystać z korzystniejszych zasad podatkowych.
Grecka administracja skarbowa może przeanalizować powiązane ze sobą operacje i ustalić, kto był rzeczywistym darczyńcą oraz jaki był ekonomiczny cel całej transakcji. Sztuczne przeprowadzenie pieniędzy przez rachunek pośrednika może więc zostać zakwestionowane podczas kontroli.
Dlaczego warto wpisać prawidłowy tytuł przelewu?
Opis dołączony do przelewu przez IRIS lub tradycyjny rachunek bankowy może być ważnym dowodem potwierdzającym rzeczywisty charakter transakcji.
Warto stosować jasne i zgodne z prawdą określenia, takie jak:
- „czynsz za mieszkanie studenckie – sierpień”;
- „zakup podręczników”;
- „miesięczne koszty utrzymania”;
- „udział we wspólnym rachunku”;
- „zwrot za bilety”.
Należy unikać żartobliwych, przypadkowych lub niejasnych opisów. Po upływie kilku lat ustalenie celu przelewu może być trudne, a precyzyjna adnotacja pomoże wyjaśnić jego charakter.
Sam tytuł operacji nie zmienia jednak darowizny w niepodlegającą opodatkowaniu płatność. Jeśli rzeczywistym celem przelewu było przekazanie majątku, wpisanie w opisie „zwrot kosztów” nie wystarczy, aby uniknąć obowiązku podatkowego.
IRIS nie jest osobno opodatkowany
Najważniejsze jest to, że grecki fiskus nie opodatkowuje systemu IRIS jako metody płatności. O ewentualnych konsekwencjach decyduje rzeczywisty charakter transferu pieniędzy.
Zwrot poniesionych kosztów, udział we wspólnym rachunku czy pokrywanie uzasadnionych wydatków dziecka różnią się od darowizny prowadzącej do zwiększenia majątku odbiorcy. Przy przekazywaniu większych kwot, zwłaszcza na zakup nieruchomości, samochodu lub inwestycję, warto przed wykonaniem przelewu skonsultować się z księgowym albo doradcą podatkowym.
