Spółdzielnia rolna na Naksos od lat odgrywa kluczową rolę w lokalnej gospodarce, łącząc tradycję produkcji mlecznych specjałów z wyzwaniami współczesnego rynku.
Łączna produkcja spółdzielni wynosi obecnie około 1 400 ton rocznie. Zdecydowaną większość, bo około 1 200 ton, stanowi chroniona oznaczeniem pochodzenia (PDO) Graviéra Naxou. Pozostałe 200 ton obejmuje inne produkty, takie jak mleko, jogurt oraz sery żółte i białe. Produkcja opiera się zarówno na mleku krowim, jak i owczym oraz kozim. Choć obserwuje się lekką tendencję wzrostową w przypadku mleka krowiego, perspektywy na kolejne lata pozostają niepewne ze względu na warunki pogodowe.
Eksport: potencjał i ograniczenia
Graviéra Naxou jest obecnie eksportowana do 18 krajów. Zgodnie z planami spółdzielni liczba ta ma wzrosnąć do 20 już na początku 2026 roku. Jednocześnie eksport utrzymuje się na niższym poziomie niż w poprzednich latach. Wynika to m.in. z utraty rynku rosyjskiego oraz stopniowego spadku produkcji mleka.
W perspektywie ostatnich sześciu lat odnotowano zmniejszenie dziennej produkcji mleka o około sześć ton. Przyczyną są m.in. rezygnacje producentów z działalności, wysokie koszty utrzymania gospodarstw oraz narastający problem niedoboru wody.
Graviéra Naxou PDO najlepszym serem świata
Pomimo trudności, z jakimi zmaga się lokalny sektor pierwotny, flagowy produkt spółdzielni odniósł spektakularny sukces. Graviéra Naxou PDO została uznana za najlepszy ser na świecie przez międzynarodową platformę gastronomiczną Taste Atlas. Wyróżnienie to potwierdza ugruntowaną pozycję produktu, który od lat stanowi symbol kulinarnej tożsamości Naksos i jeden z filarów lokalnej gospodarki rolnej.
Jak podkreślił Dimitris Kapounis, sukces ten jest efektem pracy producentów, serowarów, pracowników i zarządu spółdzielni, a także zaufania konsumentów. Ranking Taste Atlas opiera się na międzynarodowych ocenach, danych historycznych oraz walorach smakowych produktów.
Niepokój o przyszłość ziemniaka z Naksos
Znacznie bardziej niepokojąca jest sytuacja w produkcji ziemniaka z Naksos. Brak wody oraz niewystarczające inwestycje infrastrukturalne doprowadziły do gwałtownego spadku zbiorów. Podczas gdy pierwotnie planowano produkcję na poziomie 1 500 ton ziemniaka jesiennego, obecne szacunki wskazują, że trudno będzie przekroczyć 600 ton. Negatywne prognozy dotyczą również upraw wiosennych, jeśli nie wystąpią opady deszczu.
Dodatkowym problemem jest obecność na rynku tzw. „fałszywego” ziemniaka z Naksos, najczęściej importowanego z Egiptu, co szkodzi renomie produktu. W odpowiedzi na to zagrożenie spółdzielnia rozpoczęła, we współpracy z Uniwersytetem Arystotelesa w Salonikach, działania na rzecz identyfikacji pochodzenia ziemniaka, mimo braku jednoznacznych regulacji ze strony państwa.
Znaczenie spółdzielni dla lokalnej gospodarki
Obecnie na Naksos działa około 600 gospodarstw hodowlanych, a Związek Rolniczych Spółdzielni zatrudnia 130 pracowników. Jednym z kluczowych celów strategicznych pozostaje zwiększenie dostępności surowca poprzez utworzenie własnej jednostki hodowli zwierząt rozpłodowych. Ma to wzmocnić produkcję serów i potencjał eksportowy wyspy w nadchodzących latach.
napisz w j. polski profe
