Najwyższa góra Grecji i mityczna siedziba bogów olimpijskich została oficjalnie wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Choć od tej decyzji minęło już kilka tygodni, jej znaczenie pozostaje niezmienne. Olimp jest bowiem nie tylko jednym z najważniejszych symboli greckiej mitologii i kultury europejskiej, lecz także wyjątkowym obszarem przyrodniczym, którego bogactwo zachwyca naukowców i turystów z całego świata. Warto więc przypomnieć, dlaczego „góra bogów” otrzymała to prestiżowe międzynarodowe wyróżnienie i co oznacza ono dla jej przyszłości.
Jednogłośna decyzja zapadła podczas 48. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa, która odbyła się w Busan w Korei Południowej.
Olimp uznano za obiekt dziedzictwa mieszanego, łączący wyjątkowe wartości kulturowe i przyrodnicze. Tym samym dołączył do Meteorów i góry Athos, stając się trzecim greckim miejscem wpisanym na listę UNESCO w tej szczególnej kategorii. Grecja posiada obecnie 21 obiektów Światowego Dziedzictwa.
Miejsce, w którym natura łączy się z mitem
O uznaniu Olimpu za obiekt dziedzictwa mieszanego zdecydowało wyjątkowe połączenie jego znaczenia kulturowego z niezwykłym bogactwem przyrodniczym.
Olimp zajmuje szczególne miejsce w światowej kulturze. Już niemal trzy tysiące lat temu Homer opisywał go jako górę „o wielu szczytach”, „wyniosłą”, „pokrytą śniegiem” i „pełną głębokich wąwozów”. Jak zauważyła minister kultury Grecji Lina Mendoni, utrwalony przez poetę obraz Olimpu pozostaje żywy do dziś i nadal wzbudza w odwiedzających podziw oraz respekt.
W mitologii greckiej Olimp był siedzibą Zeusa i pozostałych bogów olimpijskich. Pojawia się zarówno w „Iliadzie” i „Odysei” Homera, jak i w „Teogonii” Hezjoda oraz licznych późniejszych dziełach, które wywarły ogromny wpływ na rozwój literatury i kultury europejskiej.
Prawdziwa arka różnorodności biologicznej
Najwyższy szczyt masywu, Mytikas, wznosi się na wysokość 2918 metrów nad poziomem morza. Olimp zachwyca jednak nie tylko swoim znaczeniem historycznym i mitologicznym, lecz także niezwykłym bogactwem przyrodniczym.
W 1938 roku został ustanowiony pierwszym parkiem narodowym w Grecji. Na jego obszarze występują zróżnicowane ekosystemy – od lasów śródziemnomorskich, przez wysokogórskie łąki, aż po strome wapienne urwiska. Bliskość Morza Egejskiego, znaczne różnice wysokości oraz charakterystyczny mikroklimat sprawiły, że Olimp stał się jednym z najważniejszych europejskich obszarów różnorodności biologicznej.
Na terenie masywu odnotowano 1983 taksony roślin, stanowiące ponad jedną czwartą całej flory Grecji. Wśród nich znajduje się 27 gatunków endemicznych, których nie można spotkać nigdzie indziej na świecie.
Krajobraz Olimpu tworzą kotły polodowcowe, wapienne klify, formacje krasowe, ostre granie i głębokie wąwozy. Do jego najbardziej charakterystycznych części należy kompleks szczytów Mytikas–Stefani. Tutejsze lasy oraz trudno dostępne partie gór stanowią schronienie między innymi dla niedźwiedzi brunatnych, kozic bałkańskich, orłów przednich i wielu innych chronionych gatunków zwierząt.
Ponad 10 mln euro na ochronę Olimpu
Minister środowiska i energii Grecji Stavros Papastavrou określił wpisanie Olimpu na listę UNESCO jako zwieńczenie wieloletnich starań rozpoczętych w 2014 roku.
Zapowiedział jednocześnie przeznaczenie ponad 10 mln euro na projekty służące ochronie środowiska naturalnego góry, poprawie dostępności tego obszaru oraz wspieraniu zrównoważonego rozwoju sąsiednich regionów.
Przygotowanie dokumentacji nominacyjnej było wynikiem współpracy greckiego Ministerstwa Kultury, Ministerstwa Środowiska i Energii oraz Organizacji ds. Środowiska Naturalnego i Zmian Klimatu. W proces zaangażowali się również przedstawiciele administracji lokalnej, środowiska naukowego oraz specjaliści z wielu dziedzin.
Dion – sanktuarium u stóp góry bogów
U podnóża Olimpu znajduje się stanowisko archeologiczne Dion – jedno z najważniejszych miejsc kultu religijnego w starożytnej Macedonii. To właśnie tam oddawano cześć Zeusowi i pozostałym bogom olimpijskim, a macedońscy władcy składali ofiary przed rozpoczęciem wypraw wojennych.
Dion wraz z górującym nad nim masywem ukazuje wyjątkową więź łączącą naturalny krajobraz Olimpu, starożytne praktyki religijne oraz mitologię, która przez stulecia kształtowała jego rozpoznawalność na całym świecie.
Dziś Olimp pozostaje jednym z najważniejszych celów turystyki górskiej w Grecji. Wędrówka w kierunku Mytikas, przejście przez wąwóz Enipeas, spacer po wiekowych lasach czy zwiedzanie sanktuariów w Dion pozwalają zetknąć się z krajobrazem uwiecznionym przez Homera niemal trzy tysiące lat temu – miejscem, w którym natura, historia i mit nadal tworzą nierozerwalną całość.
