Nie ulega wątpliwości, że lawenda doskonale sprawdza się w ogrodzie. Uważana jest za symbol elegancji oraz wyrafinowanego stylu. Zyskuje jednak coraz to większą popularność także w innych obszarach. Tytułem wstępu do dzisiejszej wielowymiarowej odsłony lawendy oraz możliwości jej zastosowania zaprezentujemy rozważania dotyczące jej zastosowania w obszarze medycyny ludowej.
Jak wskazują dostępne informacje Rzymianie oraz Kartagińczycy wykorzystywali lawendę w celach kosmetycznych. Była ona także popularna w ziołolecznictwie. Swoją popularność w tym obszarze zyskała ze względu na swoje właściwości terapeutyczne i antyseptyczne.
Mówiąc o lawendzie warto wspomnieć o postaci słynnej średniowiecznej benedyktynce. Mowa tutaj o świętej Hildegardzie z Bingen. Święta była jedną z najbarwniejszych postaci okresu średniowiecznego. Wiedza dotycząca ludzkiego ciała jaką posiadła, zdecydowanie wykraczała poza epokę w której żyła. Warto wskazać, ze do dnia dzisiejszego analizowane są jej zapiski i dzieła i budzą one podziw. Niektóre z teorii św. Hildegardy dotyczące ziołolecznictwa znalazły potwierdzenie w obecnej medycynie. Św. Hildegarda mawiała: „Lawenda jest gorąca i sucha, ponieważ zawiera [tylko] umiarkowaną ilość soku. Nie nadaje się do jedzenia przez człowieka, ale ma silny aromat. (…) jej aromat rozjaśnia wzrok, bowiem ma w sobie pewną siłę oddziaływania najsilniejszych [aromatów]”. Dlatego też lawenda była jedną z ulubionych roślin leczniczych, którą zalecała chorym i cierpiącym. Proponowała wiernym kwiaty dla złagodzenia niepokojów ducha. Miały mieć one swoje zastosowanie wtedy kiedy odczuwali oni lęk lub potrzebowali wzmocnienia całego organizmu. Stosowanie lawendy miało także działań w celu usprawnienia pracy mózgu.
Niektóre źródła mówiące o zastosowaniu ziołolecznictwa podają, że w minionych epokach popularny był olejek lawendowy. Najczęściej był on wykonywany z kwitnących wierzchołków pędów kwiatowych. Według informacji był używany do stymulacji sparaliżowanych kończyn. Nie ma jednak dokładnych informacji co do skuteczności tej metody leczniczej. Warto w tym miejscu wskazać, że stosowany doustnie olejek lawendowy był uznawany za środek wzmacniający a także jako tonik przeciwko omdleniu. Był także zalecany przy kołataniu serca, a także miał ulżyć pacjentom z nerwobólami. Twierdzono niegdyś bowiem, że pocieranie skroni kroplami olejku lawendowego leczy nerwobóle głowy. Według literatury to także doskonały preparat, który pomagał osobom z zawrotami głowy, cierpiącym na skurcze oraz kolki.
Kolejnym powszechnym zastosowaniem lawendy było stosowanie olejku w celu zwiększenia apetytu oraz leczenia wzdęć. Miał być także wykorzystywany w sytuacji problemów zdrowotnych natury psychicznej, do leczenia histerii i podobnych zaburzeń.
Warto także zaznaczyć, że przez wiele wieków olejkowi z lawendy przypisywano działania antyseptyczne. Twierdzono, że jego stosowanie może wyeliminować bakterie tyfusowe, błonicze, paciorkowców i pneumokoków. Zgodnie z tymi przekonaniami w pokoju chorego palono wiązki suszonych ziół a następnie pozostawiano je do tlenia się.
Przykładów zastosowania lawendy w minionych wiekach można by jeszcze doszukiwać się wielu. Warto jednak zastanowić się jak współcześnie wykorzystywana jest lawenda. Jak już wspomniano na początku niniejszej publikacji prezentowana roślina jest powszechnie stosowana do dekoracji ogrodowych rabat i skalniaków, tworzy się z niej imponujące kompozycje. Warto jednak zauważyć, że lawendę stosuje się nie tylko w celach dekoracyjnych. W niniejszej publikacji dokonamy prezentacji zastosowania lawendy w trzech obszarach: kosmetyka, gastronomia oraz aromaterapia i ziołolecznictwo.
Zastosowanie kosmetyczne
Komercyjnie lawenda jest uprawiana głównie w celu uzyskania olejku. Warto wskazać, że jest on pozyskiwany metodą destylacji z parą wodną zarówno z płatków jak i łodyg rośliny. Do tego procesu wykorzystywana jest lawenda wąskolistna. Dzieje się tak dlatego ponieważ daje ona olejek eteryczny o słodkawym zapachu. Jest on idealny do aromatyzowania mydeł, balsamów, perfum, wód toaletowych oraz kosmetyków. Do celów kosmetycznych olejek lawendowy można zrobić samodzielnie. Należy jednak pamiętać, że nadaje się on do stosowania jedynie zewnętrznego.
Lawendowy spray
Szklankę suszonych kwiatów lawendy lub też dwie szklanki świeżych kwiatów należy zalać wodą o objętości około pół litra. Woda powinna być gorąca. Po wystygnięciu należy odcedzić kwiaty a wywar przelać do szklanego i szczelnie zamykanego naczynia. W celu przedłużenia jego przydatności do spożycia można dolać łyżkę stołowa octu (po wystygnięciu) i przechowywać w lodówce. Taki lawendowy roztwór można stosować do pryskania ręczników i pościeli, a także firan. Zdecydowanie tez przyda się też jako spray odstraszający komary. Można nim także pryskać umyte włosy, zachowują one wówczas lawendowy zapach.
Gastronomia
Nektar produkowany przez kwiaty lawendy jest bardzo lubiany przez pszczoły. Dlatego bez wątpienia osoby, które trudnią się pszczelarstwem powinny zadbać o to, aby w otoczeniu uli znajdowały się krzaki lawendy. Taki miód jest bardzo aromatyczny i bogaty w wiele witamin. Natomiast suszone kwiaty lawendy można stosować jako przyprawę do mięs, ryb i warzyw. Jest idealna w połączeniu z tymiankiem, cząbrem, bazylią czy oregano. Warto także zaznaczyć, że lawenda może służyć także do aromatyzowania cukru oraz oliwy. W tym celu kilka kwitnących gałązek rośliny wystarczy na kilka tygodni zanurzyć w pojemniku z tymi dodatkami. Lawenda nadaje potrawom świeżą, lekko cytrusową nutę. Należy jednak pamiętać, że jest bardzo intensywna, dlatego może zdominować smak potrawy.
Lawendowe ciasteczka
Składniki:
• 140g zimnego masła
• 1 łyżka suszonych kwiatków lawendy
• 65g cukru
• 1 łyżeczka startej skórki z cytryny
• 240g mąki pszennej
• 3 żółtka
• 1 filiżanka cukru pudru
Aby przygotować ciasteczka należy cukier wymieszać z lawendą. Następnie masło utrzeć mikserem wraz ze skórką z cytryny i cukrem z lawendą. Po uzyskaniu puszystej masy należy dodawać stopniowo po jednym żółtku i nadal miksować. Kiedy masa będzie puszysta należy dodać mąkę i ręcznie zagnieść ciasto. Kiedy ciasto będzie jednolite należy owinąć je w folię spożywczą i wstawić do lodówki na 30 minut. Po upływie tego czasu należy je rozwałkować na posypanym mąką blacie i dowolną formą wyciąć ciasteczka. Ciasteczka powinny mieć ok. 5mm grubości. Następnie należy obtaczać je w cukrze pudrze i układać na blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Tak przygotowane ciasteczka należy piec w nagrzanym piekarniku ok. 15 minut w temperaturze 180°C.
Aromaterapia i ziołolecznictwo
Nie ulega wątpliwości, że rozluźniające, uspokajające i odprężające właściwości lawendy sprawiają, że jest powszechnie stosowana do masażu oraz kąpieli relaksacyjnych. Bywa wykorzystywany do łagodzenia lęków i stresu oraz do zwalczania bezsenności. Warto tutaj wskazać, że kwiat ten r ogrzewa i znieczula, koi dolegliwości reumatoidalne a także menstruacyjne. Inhalacje za pomocą lawendy łagodzą bóle głowy i migreny wywołane stresem. Nieodzownym jej atutem jest działanie bakteriobójcze dlatego pomaga zwalczyć infekcje dróg oddechowych. Napary lawendowe są rekomendowane przy dolegliwościach trawiennych.
Inhalacje lawendowe
Inhalacje to znany od dawna, naturalny sposób na walkę z przeziębieniem. Wystarczy zalać kilka kropel olejku wrzątkiem, a następnie wdychać zawartość przez maksymalnie 30 minut. Chcąc wzmocnić efekt, można narzucić sobie ręcznik na głowę.
Nie ulega zatem wątpliwości, że lawenda ma różnorodne zastosowanie. Jej wielorakie właściwości zdrowotne znane były już od okresu starożytności. Współcześnie lawenda znowu zyskuje popularność w różnorodnych płaszczyznach i staje się roślina pożądaną w każdym ogrodzie czy na tarasie. Warto zatem szukać lawendowych inspiracji i eksperymentować z tym kwiatem w wielu obszarach. Współcześnie znaleźć można liczne publikacje, zarówno online, jak i w wersji papierowej, które obfitują w różnorodne, sekretne receptury. Lawenda zatem może odmienić nie tylko nasz ogród czy balkon, ale także zaskoczyć w potrawach czy w domowym spa.
