11 marca 2026 roku ateńska publiczność, w tym Polonia, mogła spędzić wyjątkowy wieczór z Lechem Majewskim i jego twórczością w siedzibie Fundacji Michael Cacoyannis w Atenach. Podczas wydarzenia zaprezentowano jego najnowszy film pt. „12 obrazów zniewolenia”. Produkcja przenosi widza w zmysłowy, oniryczny świat malarstwa Jacka Malczewskiego, jednego z najwybitniejszych symbolistów przełomu XIX i XX wieku. Film, którego premiera odbyła się w listopadzie 2025 roku, to kompilacja wideoartów inspirowanych dziełami malarza.
Majewski nie tworzy klasycznej adaptacji ani biografii Malczewskiego. Podejmuje dialog artystyczny, prowadzony obrazem, symboliką i emocją, niemal całkowicie pozbawiony słów. Reżyser ukazuje zarówno świat malarza, jak i własną opowieść o Polsce. W czasach Malczewskiego kraj nie istniał na mapie politycznej i był podzielony między Rosję, Austro-Węgry i Prusy.
Głównym motywem filmu jest wędrówka postaci z malarskich płócien. Ożywione figury przemierzają epoki – od zaborów, przez I wojnę światową, aż po współczesność. Ich droga prowadzi przez syberyjskie zesłania, bezkresne pola i krajobrazy wygnania. Bohaterowie stają się nomadami historii i świadkami dramatycznych przemian ostatnich dwóch stuleci.
Kulminacją podróży jest zetknięcie z teraźniejszością. Współczesny świat ukazany przez Majewskiego to przestrzeń zurbanizowana, pełna kontrastów. Heroizm i poświęcenie dawnych bohaterów zderzają się z apatią i konsumpcyjnym stylem życia. Film stawia pytania o sens wolności i naturę zniewolenia w dzisiejszych czasach.
„12 obrazów zniewolenia” to wizualna poezja. Obrazy zastępują słowa, a znaczenia budowane są przez emocje i skojarzenia. Forma wymaga aktywnego odbioru i otwartości na wieloznaczność. Film pozwala na uniwersalne odczytanie – niezależnie od znajomości historii Polski.
Dzieło Majewskiego prowokuje do refleksji nad twórczością Malczewskiego i pojęciem zniewolenia. Pokazuje je w kontekście historycznym i współczesnym. Podobnie jak malarstwo, nie daje jednoznacznych odpowiedzi, zostawiając widza z pytaniami o tożsamość, pamięć i granice wolności.
Po projekcji filmu widzowie mieli okazję przeprowadzić rozmowę z twórcą i wziąć udział w dyskusji na temat filmu, jego inspiracji oraz wyjątkowego języka wizualnej poezji. Rozmowy pozwoliły zgłębić proces powstawania „12 obrazów zniewolenia”, zrozumieć artystyczną interpretację malarstwa Malczewskiego oraz podzielić się refleksjami na temat uniwersalnego języka symboli, który łączy widzów niezależnie od kraju i doświadczeń.
