Wielkanoc w Grecji to najważniejsze święto religijne obchodzone nad wyraz uroczyście. W dniach Wielkiego Tygodnia w cerkwiach odprawiane są codzienne, wieczorne nabożeństwa ku czci Chrystusa Zbawiciela.

Oprócz kontekstu religijnego Wielkanocy, istnieje wiele znaczeń słownych i symbolicznych związanych z greckim terminem Pascha, z których wszystkie - choć tak różne - dotyczą okresu Wielkanocy. 

Wielkanoc to po grecku Pascha lub Agio Pascha (agio – święty). Nazwa pochodzi prawdopodobnie z języka hebrajskiego i oznacza “przejście”, nawiązujące do historii narodu wybranego opisanej w Piśmie Świętym. Rożne wersje słowa Pascha dla Wielkanocy są używane również w wielu innych językach (francuski, irlandzki, rosyjski, itd).

Od słowa Pascha tworzony jest przymiotnik “paschalinos”, który określa rzeczy bezpośrednio związane z Wielkanocą, jak:
- paschalina ayga (πασχαλινα αυγα) – jajka wielkanocne,
- paschalina koulourakia (specjalne ciasteczka),
- paschalina dora (prezenty),
- paschaliatiko trapezi (πασχαλιάτικο τραπέζι), czyli posiłek spożywany w Niedzielę Wielkanocną, bądź metaforycznie bardzo obfity posiłek,
 
Paschalia (Πασχαλιά) to nazwa krzaku, bzu, który kwitnie w okresie wielkanocnym, natomiast jednym z symboli wielkanocnych w Grecji obok zajączka i jajek jest biedronka, czyli paschalitsa (πασχαλιτσα).

paschalia

W języku nowogreckim Wielkanoc również określa się przymiotnikiem “Lambri” co oznacza wypełniony światłem, bądź emitujący światłem.

Dziś używamy słowa lambriatikos (λαμπριάτικος) opisując coś, co dotyczy Wielkanocy; jako przymiotnika lambriatikos = paschalinos np: lambriatiko aygo (λαμπριάτικο αυγό) – jajko wielkanocne, lambriatiko arni (λαμπριάτικο αρνί) – baranek wielkanocny, lambriatiki lambada (λαμπριάτικη λαμπάδα) – świeca wielkanocna.

Bardzo ważnym słowem używanym w okresie Wielkanocy to Anastasi (Ανάσταση) - zmartwychwstanie. Słowo to jest używane nie tylko w odniesieniu do przywrócenia do życia zmarłego, ale również Anastaasi odnosi sie do ceremonii religijnej, która odbywa się w Wielką Sobotę o północy na cześć zmartwychwstania Chrystusa, stąd Kano Anastasi (Κάνω Ανάσταση) oznacza biorę udział w tej ceremonii.

zmartwychwstanie

Słowa Anastasi używa się również w przenośni opisując: wielkie szczęście, które przychodzi po okresie smutku, anastasi tis fisis (ανάσταση της φύσης) – wiosna. Ze słowa Anastasi tworzy się przymiotnik anastasimos, który określa rzeczowniki mające związek ze Zmartwychwstaniem Chrystusa oraz Wielkanocą. Stąd też określamy liturgię (αναστάσιμη λειτουργία), powitania w okresie wielkanocnym (αναστάσιμοι χαιρετισμοί), dzwony wołające na mszę (αναστάσιμες καμπάνες), wielkanocne przyśpiewki (αναστάσιμα τροπάρια), wielkanocna wiadomość (αναστάσιμο μήνυμα). W przenośni słowa tego używa się jako czyjegoś odrodzenia (człowieka bądź narodu). Od słowa Anastasi tworzy się przysłówek anastasima (αναστάσιμα) na przykład oi kambanes ichun anastasima (οι καμπάνες ηχούν αναστάσιμα).

Marta Kapelańska



nk-widget