Zachód słońca, tawerna, wino, tsipouro czy tsikoudia, muzyka… i zeibekiko! To niepowtarzalny „spektakl” pełen emocji, żaru uczuć… czasem smutku, czasem gniewu…

Skąd pochodzi? Co przedstawia? Czym jest?
Cofając się lata wstecz, do ludności Zeibeków – zislamizowanej ludności Prusy (tur. Bursa), Aydin, Erythraj (tur. Ildir) miejsc Azji Mniejszej a dzisiejszej Turcji, docieramy do „rycerzy z gór” przebywających właściwie na wygnaniu z powodu ich zuchwałego zachowania. Według jednej z teorii to właśnie tam narodziła się idea zeibekiko. Inni doszukują się też starożytnych korzeni, gdyż samo słowo „zeibekiko” pochodzi w pewnej części z Tracji - Zey/Zeus co oznacza „to, co duchowe” i bekos/vekos co w dialekcie trackim oznacza chleb i symbolizuje ciało czyli „to, co materialne”.

Idea połączenia duszy i ciała to archetyp, który pojawia się w literaturze przez całe jej dzieje. To wyzwolenie pewnych uczuć, które zamknięte w duszy zniewalają ją…

Czym więc jest zeibekiko?
To liczący sobie wiele lat taniec, kiedyś wykonywany tylko przez mężczyzn i ze względu na pojawiające się w nim figury nazywany „tańcem orła”. Dziś tańczony również przez kobiety. Zeibekiko nie posiada schematu kroków lecz figury i tańczony jest w obrębie koła. Wykonywany często do wybranego i często ulubionego utworu tancerza, tylko raz i w samotności. Obecni towarzysze zaznaczają jedynie swoją obecność poprzez poklaskiwanie, które utrzymane jest w rytmie melodii. Istnieją figury podstawowe ale i takie, które są charakterystyczne dla każdego, kto podejmuję się zatańczyć zeibekiko.

Taniec ten uzewnętrznia ból, niespełnione marzenia i nie jest dedykowany innym towarzyszom, oni jedynie są świadkami tego „muzycznego wyznania”.

Jako rodzaj tańca zalicza się do tych należących do muzyki Rebetiko (XIX w. muzyka „miasta”). W latach 1953-1980 nabierał znaczenia bardziej „ludowego” aż po dzień dzisiejszy, w którym zeibekiko stało się tradycją.

Dlaczego tak bardzo zakorzeniło się w greckiej kulturze?
Choć źródeł jest wiele, tradycja i pamięć o przeszłości jest wciąż żywa. Taniec ten łączy w sobie wpływy muzyki bizantyńskiej, miejskiej ale i wpływy Wschodu. Przypomina o wielu wydarzeniach z historii Grecji również z lat wymiany ludności z Turcją 1921-1922r i wielki pożar Smyrny w 1922r. Czas, który bardzo trwale odcisnął swoje piętno na rodzinach, które z dnia na dzień musiały opuścić swe domy, co dotyczyło zarówno Greków zamieszkujących teren dzisiejszej Turcji jak i Turków przebywających wtedy w Grecji.

Opr. Karolina Swat



nk-widget